Znajdź mnie

Zacznij zmiany od diety i zrób to z głową
Dna moczanowa – dieta w chorobie

Dna moczanowa – dieta w chorobie

Dna moczanowa  (inaczej: podagra, skaza moczanowa) jest chorobą, w której dochodzi do wystąpienia stanów zapalnych w obrębie stawów i tkanek miękkich, często nerek. Powodem są gromadzące się w tkankach i stawach monosodowe kryształki kwasu moczowego, które indukują stan zapalny.  Może ono przebiegać w postaci napadów, które ustępują po leczeniu, jednak z czasem przechodzą w formę przewlekłą.

Wyróżnia się dwa rodzaje podagry: pierwotną i wtórną. Pierwotna jest uwarunkowana genetycznie i polega na zaburzeniu przemiany puryn w organizmie, co skutkuje nadmierną produkcją kwasu moczowego. Dochodzi wtedy do odkładania kryształków moczanów w obrębie nerek. To upośledza ich funkcjonowanie i powoduje nefropatię. Dna wtórna jest następstwem występowania innych chorób m.in. niewydolności nerek, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, białaczki. Nadmierna produkcja kwasu moczowego pojawia się również w wyniku przyjmowania leków odwadniających, cytostatyków, w wyniku terapii promieniami Roentgena.

Częściej na tę chorobę zapadają mężczyźni, zwykle pojawia się ona około 40. roku życia. U kobiet, jeśli występuje, pojawia się zwykle po menopauzie.

Badania wskazują, że wpływ na zwiększenie liczby chorych, oprócz czynników genetycznych i tych, które nie podlegają modyfikacji, jak wiek i płeć, ma niezdrowy styl życia, szczególnie zła dieta, częste stosowanie diuretyków, otyłość, choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek. Wykazano, że zwiększenie obwodu pasa, tj. otyłość trzewna podnosi ryzyko wystąpienia hiperurykemii (zwiększonego stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi). U pacjentów z hiperurykemią występuje również większe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia są także czynnikami ryzyka rozwoju dny moczanowej, zwłaszcza u pacjentów po 50. roku życia. Hiperurykemia zwiększa agregację płytek i jest czynnikiem miażdżycorodnym. W badaniach klinicznych i epidemiologicznych jednoznacznie potwierdza się związek hiperurykemii z występowaniem zawału serca, udaru mózgu oraz zdarzeń sercowo-naczyniowych, zwłaszcza przy współistniejącym nadciśnieniu tętniczym.

W znacznej mierze mamy więc wpływ na zapobieganie chorobie poprzez realizację prawidłowego stylu życia.

Choroba rozwija się stopniowo. O hiperurykemii można mówić, gdy stężenie to jest większe od 7 mg/dl. Początkowo może ono występować w postaci bezobjawowej, niekiedy może to trwać wiele lat. Następnie dochodzi do pojawienia się ostrych napadów dny – przy stężeniu kwasu moczowego w surowicy ponad 9 mg/dl w większości przypadków należy spodziewać się wystąpienia klinicznych objawów moczanowego zapalenia stawów. Czynnikami wyzwalającymi napady dny mogą być stresy psychiczne lub fizyczne, nadmierna podaż produktów bogatopurynowych z dietą i nadużywanie alkoholu, duży wysiłek fizyczny, zabieg operacyjny, zakażenie, głodówka. W czasie napadu występuje silny ból, obrzęk i zaczerwienienie stawu: śródstopno-paliczkowego palucha, kciuka, nadgarstka, łokcia, barku, kolana, kręgosłupa. Ostry ból pojawia się najczęściej w nocy. Stan zapalny utrzymuje się kilka dni, aż do samoistnego ustąpienia. Stany zapalne mają charakter nawracający, początkowo obejmują jeden staw, jednak z czasem napady są coraz częstsze i obejmują wiele stawów. Jeśli nie zostanie podjęte leczenie dochodzi do zmian destrukcyjnych w obrębie stawów, w związku z pojawieniem się guzków dnawych. To w dużym stopniu obniża jakość życia pacjenta, powodując, że nie jest on w stanie normalnie funkcjonować.

W wielu badaniach potwierdza się  pozytywny wpływ zastosowania diety ubogiej w puryny, co skutkuje zmniejszeniem stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi.

W diecie eliminuje się produkty bogate w związki purynowe: mięso (dozwolone jest, w niewielkich ilościach i nie w okresie napadu, chude mięso drobiowe, rzadziej wołowe i wieprzowe), wędliny, galarety, podroby, wywary z mięsa i kości, konserwy, niektóre ryby morskie – śledzie, sardynki, szproty, owoce  morza, suszone grzyby, drożdże.

Dozwolone są ryby: dorsz, mintaj, sandacz.

Korzystny wpływ na stężenie kwasu moczowego ma spożywanie chudych produktów mlecznych. Kazeina i laktoalbumina obniżają stężenie kwasu moczowego poprzez zwiększenie jego wydalania z moczem.

Należy z diety wykluczyć: tłusty nabiał, sery topione, pleśniowe. Warto je zastąpić natomiast: kefirem, maślanką, mlekiem, jogurtem naturalnym, chudym lub półtłustym twarogiem.

Wyklucza się z diety tłuszcze zwierzęce: smalec, słoninę, masło. W zamian stosuje się tłuszcze roślinne: olej rzepakowy, oliwę, pestki dyni, orzechy, nasiona słonecznika.

W dietoterapii pacjentów z dną moczanową zalecana jest dieta mleczno-jarska. Podstawą takiej diety powinny być wybrane warzywa i owoce, mleko i przetwory mleczne, umiarkowane ilości jajek, oleje roślinne, dozwolone ryby oraz duże ilości płynów. Nie są zalecane diety niskowęglowodanowe z dużą zawartością białka i tłuszczu.

Z warzyw polecane są: ogórki, pomidory, kapusta surowa i kiszona, buraki czerwone, cukinia, marchew. W ograniczonych ilościach można spożywać: soczewicę, fasolę białą, fasolę szparagową, kapustę czerwoną. Nie zaleca się: groszku zielonego, kalafiora, brukselki, pora, szpinaku.

Należy zwiększyć spożycie płynów do 3 l na dobę – głównie wodę, można oprócz tego pić herbatki owocowe i ziołowe bez cukru, mleko, koktajle owocowe, kawy zbożowe. Ograniczyć należy kawę, herbatę czarną, kakao, napoje słodzone, napoje z dużą zawartością fruktozy.

Zaleca się rezygnację z cukru i słodyczy ze sklepowej półki, z uwagi na to, że fruktoza i glukoza podnoszą stężenie kwasu moczowego we krwi. Desery możesz przygotować samodzielnie w domu. Cukier można w nich zastąpić ksylitolem lub erytrytolem, masło i margarynę – olejem rzepakowym.

Należy wykluczyć alkohol – zwłaszcza piwo – etanol podnosi stężenie kwasu moczowego we krwi. Dowiedziono, że alkohol poprzez kilka mechanizmów indukuje hiperurykemię.  Podczas metabolizmu alkoholu, etanol zostaje przekształcany do kwasu mlekowego, który kompetycyjnie hamuje wydalanie kwasu moczowego z organizmu. Równocześnie alkohol zwiększa syntezę puryn, a tym samym produkcję kwasu moczowego.

Dowiedziono, że kwas askorbinowy (witamina C) może znaleźć zastosowanie w prewencji hiperurykemii, gdyż obniża stężenie kwasu moczowego. Należy zatem zwiększyć spożycie witaminy C do > 500 mg na dobę. W diecie nie może zabraknąć warzyw i owoców: natki pietruszki, czarnej porzeczki, kiwi, pomarańczy, grejpfrutów, pomidorów, truskawek, cytryn.

Korzystny wpływ w redukowaniu reakcji zapalnych w tkankach odnotowano w przypadku suplementacji kwasami omega 3, które mają szerokie działanie przeciwzapalne.

Korzystny wpływ można uzyskać włączając do codziennej diety wiśnie (poza sezonem mogą to być wiśnie mrożone). W badaniu przekrojowym wykazano, że spożywanie wiśni zawierających antocyjany o działanie przeciwzapalnym, zmniejszało nawracające napady dny o 35%.

W ciągu dnia zaleca się spożywać  4–5 posiłków w równych odstępach czasu, przy czym ostatni posiłek nie powinien być spożywany później niż 3 godziny przed snem (aby zapobiec gromadzeniu się kwasu moczowego w nocy).

Warto korzystać ze sposobów obróbki cieplnej, które nie wymagają dodatku tłuszczu. Lepszym wyborem będzie gotowanie (najlepiej w dużej ilości wody), niż smażenie i pieczenie.

Należy wziąć pod uwagę, że osoby z hiperurykemią często cierpią również na otyłość i zespół metaboliczny. Wówczas zaleca się dietę z deficytem energetycznym, aby uzyskać spadek masy ciała, co przyczynia się bezpośrednio do zmniejszenia hiperurykemii. Ważne jednak, aby deficyt w diecie nie był zbyt duży, a spadek masy ciała nie był zbyt gwałtowny, gdyż może to prowadzić do kwasicy ketonowej, wywołującej ostry napad dny. Najlepiej oczywiście, gdy dieta prowadzona jest pod okiem dietetyka.

Wielu pacjentów nie jest świadomych, że ich styl życia i odżywiania może mieć wpływ na rokowania w chorobie, oczekują oni efektów leczniczych tylko od lekarza i farmakoterapii. Obserwacje kliniczne dowodzą, że możemy mieć wpływ na stan naszego zdrowia poprzez zdrowe odżywianie, wyższą aktywność fizyczną i umiejętne radzenie sobie ze stresem.

Jadłospis

Dieta przy dnie moczanowej wcale nie musi być nudna i niesmaczna – przekonaj się sam!

Pobierz 1-dniowy jadłospis i zobacz jak jeść dobrze i z korzyścią dla swojego zdrowia!

Możemy Ci pomóc

Jeśli dotyka Cię dna moczanowa i masz problemy z tym, jak powyższe zalecenia wprowadzić do swojego życia, skontaktuj się z nami – przeczytaj więcej na stronie Poradnia. O skuteczności naszych działań świadczą zamieszczone tam referencje oraz recenzje na Fanpage Dieta z Głową.

Zdrowo pozdrawiam,
Magda

Zapoznaj się z naszą ofertą

Bibliografia:
Ostrowska L., Orywal K., Stefańska E.: Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce, PZWL, Warszawa 2018
Gińdzieńska-Sieśkiewicz E., Sierakowski S., Domysławska I., Sulik A.: Dna moczanowa – aktualne spojrzenie na diagnostykę i leczenie, Reumatologia, 2010, 48 (6)
Drzewiecka K., Suliburska J.: Dietoterapia skazy moczanowej, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 2012, 3 (3)
Pilarski Ł., Bogdański P., Pupek-Musialik D.: Dna moczanowa – antyczna choroba wciąż problematyczna w XXI wieku, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 2012, 3 (4)
Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce, Analiza-Wskazania-Rekomendacje, Raport Instytutu Ochrony Zdrowia, Warszawa 2015

 

Napisz co myślisz

Twój adres email nie będzie widoczny. Wymagane pola są oznaczone *

O nas

Blog to nasz sposób na promocję zdrowia w oparciu o zdroworozsądkowe podejście do dietetyki. Dietetyki opartej na dowodach naukowych, która w dobie wszechogarniającej modzie na nowinki dietetyczne, wymyślne produkty i restrykcje żywieniowe, straciła na znaczeniu. Dobra dieta to taka, która utrzymuje witalność życiową na najwyższym poziomie. Dlatego usiądź, rozgość się i zacznij swoją dietę z głową!

Social media

Instagram

×